Sumaiya Ferdaus wist met haar vreugde geen raad. Toen ze een jaar geleden aan de slag mocht in de batterijfabriek van Northvolt in Skellefteå, aarzelde ze niet om naar het noorden van Zweden te verhuizen. Bijna vier jaar nadat ze haar thuisland Bangladesh had verlaten om in Zweden te gaan studeren, kon de 29-jarige zich door een baan bij Europa’s best gefinancierde start-up meteen verzekeren van een werkvergunning in het land waar ze al als kind van droomde. Een leven in het soms barre en donkere noorden, in een stadje dat omsingeld wordt door eindeloze naaldbossen, nam ze er graag bij. Northvolt wierf in ijltempo aan, nieuwkomers werden gesteund bij hun verhuizing. Het bedrijf had maar liefst 55 miljard euro aan bestellingen in het orderboek, om batterijen te leveren aan autoconstructeurs als BMW, Volkswagen en Volvo Cars. “Zeker tot 2030 was de toekomst verzekerd”, zegt Ferdaus.

Althans, dat dacht ze. Ferdaus forceert een glimlach en recht haar bril, terwijl ze haar tranen bedwingt. Eind oktober spatte de droom uit elkaar. Net als honderden collega’s kreeg ze te horen dat ze ontslagen werd. “Plots klapte alles in elkaar”, zegt Ferdaus. Van de ene op de andere dag raakte ze niet alleen haar baan kwijt, maar dreigde ze ook haar werk- en verblijfsvergunning in Zweden te verliezen. Alleen als ze binnen de drie maanden een nieuwe baan vindt – die ook voldoende betaalt – mag ze blijven.

Sindsdien loopt ze deuren van bedrijven plat, zegt ze, “maar alles beweegt traag”. Haar gebrekkige kennis van het Zweeds, een sputterend economisch klimaat en het feit dat er na de grote ontslaggolf bij Northvolt in één klap duizend werkzoekenden in de regio bij kwamen, bemoeilijken de zoektocht. Ferdaus en haar man, die ook onlangs zijn baan verloor, willen de hoop niet verliezen, zegt ze, maar de tijd tikt ongenadig verder. “We hebben ons appartement al moeten opzeggen. Over twee maanden hebben we geen dak meer boven ons hoofd. Teruggaan naar Bangladesh is geen optie. Daar is niets voor ons.”

Ferdaus is niet alleen. De crisis bij de Zweedse batterijmaker Northvolt, die eind november via een Amerikaanse faillissementsprocedure bescherming tegen schuldeisers zocht, heeft diepe wonden geslagen in Skellefteå, leert een bezoek aan de stad.

Northvolt had eind 2017 voor het noorden van Zweden gekozen om als eerste Europese bedrijf een gigafabriek voor batterijen te bouwen. Een overvloed aan ruimte, goedkope en stabiele hernieuwbare energie van de waterkrachtcentrales, en de nabijheid van grondstoffen, zoals nikkel, en een haven maakten van Skellefteå de geknipte plaats om de “groenste batterijen ter wereld” te gaan produceren, aldus Northvolt-oprichter Peter Carlsson. Het bedrijf, dat hij een jaar eerder samen met Paolo Cerruti had opgericht, werd in korte tijd hét symbool van Europa’s uitgesproken ambities om een eigen batterij-industrie op te tuigen, en te vermijden dat het oude continent en zijn autosector volledig afhankelijk zouden worden van Aziatische producenten in wat door Brussel als een strategisch cruciale industrie werd beschouwd.

Met een in Europa zeldzame branie wist Carlsson, een voormalige topmanager bij Tesla, investeerders massaal te overtuigen. Het bedrijf haalde de afgelopen jaren bijna 14,5 miljard euro op, waarvan zowat een derde door subsidies en door de overheid gedekte leningen. Toen in Skellefteå eind 2021, na wat vertraging, de eerste batterijen van de band rolden, schreef Northvolt “een nieuw hoofdstuk in de Europese industriële geschiedenis”, klonk het.

Tegelijk wakkerde Northvolt een nieuwe goldrush aan in Skellefteå, de Guldstaden (stad van goud) waar honderd jaar geleden een van de grootste goudvoorraden van Europa werd ontdekt. Duizenden expats, afkomstig uit alle uithoeken van de wereld, trokken naar het slaperige mijnwerkersstadje, waar het aantal inwoners sinds midden jaren 90 alleen maar was afgenomen.

De komst van de Northvolt-fabriek, waar begin dit jaar nog 120 à 150 mensen per maand startten en al zo’n 3.000 mensen werkten (plus duizenden tijdelijke bouwvakkers), overtrof alle dromen. In 2022 verwelkomde de stad voor het eerst in een halve eeuw meer dan duizend nieuwe inwoners, vorig jaar kwamen er nog eens meer dan 2.000 mensen bij, en groeide het aantal inwoners tot bijna 77.000. Begin dit jaar kroonde Skellefteå zich al tot de snelstgroeiende stad van Zweden. Bovendien trok het vooral hoogopgeleiden aan, van wie een op de drie van buiten Zweden kwam.