Rond twee uur vannacht, plaatselijke tijd, stortte een drone neer op de 275 meter brede ‘sarcofaag’ die moet voorkomen dat er radioactief materiaal weglekt uit de kerncentrale van het Oekraïense Tsjernobyl. Daar ontplofte in april 1986 één van de vier nucleaire reactoren. Nadien werd een eerste betonnen koepel gebouwd. Omdat die begon af te brokkelen, werd er negen jaar geleden een extra schil boven geplaatst.

Op videobeelden en foto’s die de Oekraïense president Volodymyr Zelensky deze ochtend op X plaatste, is te zien hoe de drone inslaat op de sarcofaag en welke schade daarbij werd veroorzaakt. Er werd een gat in de koepel geslagen. Er zou ook een brand zijn ontstaan, maar die werd snel geblust. “De stralingsniveaus zijn niet toegenomen en worden constant gemonitord”, meldde Zelensky nog – wat werd bevestigd door het Internationaal Atoomenergie Agentschap, dat in de hoogste staat van paraatheid blijft.

“Op basis van de eerste beoordelingen, is de schade aan de schil wel significant”, schreef Zelensky. “De bescherming werd gebouwd door Oekraïne, samen met andere landen in Europa en samen met Amerika – allemaal landen die zich inzetten voor echte veiligheid voor de mensheid. Het enige land ter wereld dat zulke locaties aanvalt, kerncentrales bezet en oorlog voert zonder enige aandacht voor de gevolgen, is het huidige Rusland. Dit is een terroristische bedreiging voor de hele wereld.”

Het Kremlin ontkende via zijn woordvoerder Dmitri Peskov dat Rusland verantwoordelijk is voor de aanval. “Beweringen dat wij nucleaire installaties aanvallen, zijn per definitie fout”, verklaarde hij volgens de Russische propagandasite RT. “Ik ga ervan uit dat dit de meest recente provocatie is die Kiev heeft georkestreerd. Ze houden ervan dit te doen.”

Vlak bij de beschadigde koepel van Tsjernobyl werd niettemin een aanwijzing gevonden waaruit valt af te leiden dat de drone uit Rusland kwam: een motor met vier cilinders van een type dat wordt gebruikt in de Shahed-136-kamikazedrones. Die zijn oorspronkelijk van Iraanse makelij, maar een fabriek in Rusland vervaardigt die ook. (De Russische aanduiding voor dit soort drone is Geran-2.) De motor op de foto bij de kerncentrale van Tsjernobyl lijkt witverbrand, maar de vorm is duidelijk die van dat type.

Met de aanval op Tsjernobyl en de ontkenning dat ze er niets mee te maken hebben, passen de Russen een beproefde tactiek toe. Daarbij verdraaien ze feiten zo dat die altijd passen in het narratief dat Rusland zelf wordt bedreigd. Bij het begin van de invasie in Oekraïne, in februari 2022, gebeurde dat bijvoorbeeld met het verhaal dat er “labo’s voor biologische en chemische wapens” waren in het land en dat die een bedreiging vormden. Deze week nog verspreidde de Russische inlichtingendienst voor het buitenland (de SVR) een bericht waarin het een voorafname deed van “anti-Russische provocaties, gepland door de Oekraïense geheime diensten en hun westerse helpers”.

De timing van de drone op de kerncentrale is opvallend: net op het moment dat in München een internationale veiligheidsconferentie plaatsvindt. Rusland verklaarde daar weg te blijven, maar verzekert zich met dit soort acties opnieuw van de aandacht.

Met de aanslag tracht Moskou ook de vrees voor nucleaire dreiging aan te wakkeren. “Rusland gedraagt ​​zich niet als een verantwoordelijke kernmacht. In plaats daarvan gebruikt het de dreiging van kernwapens om niet alleen Oekraïne, maar ook de rest van Europa te intimideren”, schrijft de Estste inlichtingendienst in zijn meest recente dreigingsbeoordeling.