“In lijn met het staakt-het-vuren in Libanon wordt de doorgang voor alle commerciële schepen door de Straat van Hormuz volledig opengesteld voor de resterende duur van het staakt-het-vuren (in principe tot 21 april, red.), via de gecoördineerde route zoals al is aangekondigd door de Ports and Maritime Organisation van de Islamitische Republiek Iran.” Die melding plaatste de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi vrijdagmiddag op X, een dag nadat Israël akkoord was gegaan met een tijdelijk bestand van tien dagen in Libanon. Voor Iran was een staakt-het-vuren in heel de regio een voorwaarde om de zeestraat weer open te stellen.

Het nieuws over de heropening van de Straat van Hormuz kwam op het moment dat een coalitie van veertig landen, geleid door Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, samenkwam in Parijs om de eerste plannen voor de heropening van de zeestraat af te ronden. De Straat van Hormuz is cruciaal voor een vijfde van het wereldwijde olie- en gastransport. De bedoeling zou zijn om oorlogsschepen, personeel en ontmijningsmateriaal die kant op te sturen wanneer de oorlog definitief voorbij is.

Als het staakt-het-vuren in Libanon standhoudt, kan de heropening van de zeestraat een belangrijke hinderpaal wegnemen voor de beëindiging van de Iran-oorlog. Die begon op 28 februari met een gecoördineerde Amerikaans-Israëlische aanval en evolueerde tot een regionale oorlog die de wereldeconomie in een wurggreep hield. Wat een ‘helder’ beginpunt leek te zijn – de VS en Israël frameden de initiële aanval als een stap naar een “regimewissel” – ontaardde in ruim vijf chaotische oorlogsweken waarin strategie noch einddoel zichtbaar was.

Bovendien bleef het regime in Iran overeind, ondanks aanvallen op zijn leider(s) en op militaire en civiele doelwitten. Sterker nog, Teheran heeft in deze oorlog getoond dat het ondanks Amerikaanse druk bereid is de Straat van Hormuz gesloten te houden zolang dat zijn belangen dient.

Het kan een reden zijn om het optimisme van de Amerikaanse president Donald Trump met een korrel zout te nemen. Die zei donderdag dat hij mogelijk naar Pakistan zal reizen als daar een akkoord zou worden ondertekend om de oorlog in Iran te beëindigen. Pakistan had eerder gemeld dat het een tweede onderhandelingsronde zou organiseren tussen Amerikaanse en Iraanse functionarissen. De eerste ronde vond vorig weekend plaats, maar wierp geen vruchten af.

De deadline van het fragiele staakt-het-vuren tussen de VS en Iran begint te naderen. Ook al krijgen de contouren van een eerste raamwerk – dankzij grote diplomatieke inspanningen – vorm, de weg van een broos bestand naar een duurzame vredesregeling is complex. De uitdagingen zijn legio.

Zo ontbreekt aan Amerikaanse zijde een helder en unaniem einddoel. Er is geen eensgezindheid over wat er moet gebeuren met de verrijking van uranium in Iran. Als ondertekenaar van het non-proliferatieverdrag wil Teheran zijn recht om uranium te verrijken behouden. En terwijl Trump neigt naar een opschorting zonder einddatum, pleit zijn rechterhand J.D. Vance ervoor dat Iran de uraniumverrijking twintig jaar bevriest.

Daarnaast weigert Iran zijn voorraad hoogverrijkt uranium naar het buitenland te verplaatsen. Niet alleen om technologische redenen, maar ook omdat die voorraden deel uitmaken van zijn geopolitieke afschrikmiddelen. Al meldt nieuwssite Axios dat beide partijen zouden onderhandelen over een ruil waarbij de VS 20 miljard dollar bevroren Iraanse tegoeden zouden vrijgeven voor de Iraanse voorraad verrijkt uranium.