De doodvonnissen voor drie Iraanse activisten hebben de jongste dagen tot een online protestgolf van ongekende omvang geleid. Ruim vijf miljoen mensen in Iran en daarbuiten klikten de versie in het Farsi aan van de Twitterhashtag #do_not_execute. Ze willen het Iraanse regime onder druk zetten om af te zien van de executies.
De drie jongemannen waren in januari al ter dood veroordeeld voor hun rol in de protestbeweging van november vorig jaar, toen duizenden Iraniërs de straat opgingen uit woede over een plotseling aangekondigde drievoudige verhoging van de brandstofprijzen.
Het Iraanse Hooggerechtshof maakte vorige week bekend dat het vasthoudt aan de doodvonnissen. Kort daarop begon het online protest, dat snel aan kracht won.
Het drietal en zijn advocaten argumenteren dat de veroordeling louter berust op bekentenissen die na hevige martelingen zijn verkregen. De mannen zouden onder meer ondersteboven zijn gehangen, elektrische schokken hebben gekregen en zijn geslagen. Hun advocaten hadden maar beperkt toegang tot hun cliënten. Amnesty International sprak van een ‘bijzonder oneerlijk proces’.
Algemeen leggen analisten het doodvonnis uit als een poging van het Iraanse regime om de bevolking te intimideren. Het signaal dat de leiders hiermee kennelijk willen geven is: wie zich tegen ons verzet, riskeert de doodstraf. Het is een middel waarvan Iran vaak gebruikmaakt, vorig jaar 251 keer. Na China is Iran het land met de meeste executies.
Het protest leidde tot een golf van sympathiebetuigingen, ook van prominenten uit Iran en daarbuiten. De Iraanse voetbalvedette Masoud Shojaei schreef op zijn Instagrampagina: ‘Ik vraag de Opperste Leider, Ali Khamenei, president Rohani en justitiechef Ebrahim Raisi: heb alstublieft mededogen met deze drie Iraanse jonge mensen. Stel hun executie alstublieft uit op verzoek van hun familie en dat van de bevolking.’
Hetzelfde deden liberale politici. ‘Niets schokt en verzwakt de fundamenten van de regering zozeer als het vloeien van het bloed van onschuldige mensen’, schreef een van hen, Mostafa Tajzadeh, een hervormingsgezinde politicus. Ook de Amerikaanse president Donald Trump steunde het protest.
Het is nog niet duidelijk of de autoriteiten na deze uitbarsting van publiek ongenoegen bereid zijn tot een herziening van het vonnis. De advocaten zouden wel voor het eerst inzage kunnen krijgen in de processtukken.