Tijdens de energiecrisis van 2022-2023 kreeg de Noorse premier Jonas Gahr Store de vervelende vraag wat hij ervan vond dat zijn land woekerwinsten maakte op kosten van Europese landen die zich blauw betaalden aan zijn olie en gas. Store antwoordde mompelend dat Noorwegen net de energiebevoorrading van Europa verzekerde op een moeilijk moment.
In die situatie zitten we vandaag opnieuw. De olieprijzen stijgen sluipend weer naar de 100 dollar per vat: woensdag werd al meer dan 94 dollar genoteerd. De gasprijs is dubbel zo hoog als voor de oorlog van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran. De prijs van een liter diesel stijgt donderdag naar maximaal 2,23 euro per liter.
Dat is verontrustend voor de Europese economie, maar de Noorse economie vaart er wel bij. De winsten van het staatsbedrijf Equinor zijn in het tweede kwartaal van dit jaar bijna verdubbeld, rapporteert het bedrijf. Van 6,54 miljard dollar winst tussen april en juni vorig jaar ging het naar 11,48 miljard dit jaar. De gemiddelde prijs die Noorwegen kreeg voor een vat olie was 97,9 dollar, tegenover 63 dollar vorig jaar. Ook de gasinkomsten stegen aanzienlijk.
Noorwegen profiteerde optimaal van de hogere prijzen door zijn productie op te voeren, net op het moment dat de Perzische Golf dichtging door de blokkade van de Straat van Hormuz. In juni van dit jaar was 37 procent van de gasimport van ons land afkomstig van de Noorse leverancier. En aan de argumentatie blijkt niet veel veranderd te zijn. “Betrouwbare energie is belangrijk in een volatiele wereld, die getekend is door een verhoogde geopolitieke spanning”, zei Anders Opedal, de ceo van Equinor, bij de aankondiging van de cijfers. “Onze rol is om energie veilig en efficiënt te leveren, elke dag opnieuw.”
Equinor is uiteraard niet de enige. Ook oliemultinationals als BP, Shell of TotalEnergies doen gouden zaken. Hun cijfers voor het tweede kwartaal volgen pas later deze week of volgende week, maar het laat zich raden dat die bijzonder goed zullen zijn. Shell en BP zagen hun winst overigens al in het eerste kwartaal verdubbelen. TotalEnergies deed het iets minder, maar toch nog erg goed.
Het geld dat tegen de plinten van de olieproducenten klotst moet natuurlijk wel ergens vandaan komen. In het crisisjaar 2022 voerde Europa een astronomische 693 miljard euro in aan olieproducten. In 2025 was dat bedrag gedaald tot 337 miljard euro, het gevolg van energiebesparing, elektrificatie en een industrie die een zware crisis doormaakt. Maar dan nog kost de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen Europa fortuinen. Met de nieuwe energiecrisis zal het dit jaar weer de verkeerde richting uitgaan.
Ter vergelijking: in 2025 investeerde Europa 418 miljard euro in schone energie, berekende de Europese Investeringsbank. Hernieuwbare energie is langzaam fossiele brandstoffen aan het vervangen. Die investeringen hebben ons volgens de investeringsbank al deels beschermd tegen de nieuwe fossiele energieschokken. Maar het is duidelijk: het werk is nog niet af.
