Toen eind vorige week de Amerikaanse president Donald Trump terugkwam op zijn plannen voor een grootschalig offensief tegen Iran, vreesden sommige experts dat dat eerder stilte voor de storm was. De spanningen tussen Iran en de VS waren de weken daarvoor immers weer opgelopen, nadat beide partijen midden juni hadden besloten de wapens te doen zwijgen en na te denken over een duurzaam akkoord. Maar die ‘intentieverklaring’ stelde nog weinig voor.
Analisten zoals Babak Vahdad zagen andere verklaringen. Op X schreef hij dat de voorlopige stilte twee dingen kon betekenen. Ofwel zijn er “diplomatieke gesprekken gaande”, en zouden de onderhandelingen binnenkort weer meer op koers liggen. Ofwel, in een minder optimistisch scenario, “vallen er gewoon niet veel meer doelwitten te raken zonder het risico om op een veel gevaarlijker niveau van escalatie te belanden”, schreef Vahdad. Hij voegde toe: “Ik neig eerder naar optie twee.”
Terugkijkend op de voorbije dagen, waarbij er opnieuw aanvallen waren in de regio, kan men zich afvragen of dat “veel gevaarlijker escalatieniveau” niet al bereikt is. Woensdag vuurde Iran meerdere raketten af op Amerikaanse bases in Jordanië, het Jordaanse leger kon ze onderscheppen.
De “verrassingsaanval”, zoals Washington hem noemt, kaderden analisten zoals de Iraniër Hamidreza Azizi en de Israëli Dennis Citroniwitz vooral als een politiek signaal aan de VS: Iraanse leiders willen niet zomaar welke deal sluiten. Iran wil laten zien: ook wij kunnen als eerste aanvallen en de koers van deze oorlog bepalen.
’s Nachts volgden, als reactie op de Iraanse aanval op de Amerikaanse bases, nieuwe Amerikaanse aanvallen op tientallen doelwitten van de Iraanse Revolutionaire Garde, onder meer commandocentra en dronefaciliteiten. Eerder hadden de VS voor het eerst samen met Saudi-Arabië gezamenlijke aanvallen uitgevoerd. Woensdagochtend hadden beide landen de door Iran gesteunde groeperingen in Irak aangevallen.
Na vijf maanden oorlog hebben nu ook de Saudi’s zich aangesloten, al streeft het koninkrijk “niet naar escalatie”. Wel zal het reageren “op elke vorm van agressie”, aldus de woordvoerder van het Saudische ministerie van Defensie, generaal-majoor Turki al-Malki.
Het is niet het enige nieuwe regionale weerhaakje in dit conflict. Intussen werd een Amerikaanse tanker in Egypte in brand gestoken na een droneaanval op de haven van Damietta. Trump wijst naar Iran, maar Teheran heeft niet bevestigd.
Ook liepen de voorbije dagen de spanningen op tussen Oekraïne en Iran vanwege een eerdere Oekraïense aanval op een Iraans vrachtschip in de Kaspische Zee. Teheran herhaalde dat de aanval “niet onbeantwoord” kon blijven, maar na een gesprek tussen de twee buitenlandministers leek de crisis vooralsnog afgekoeld.
