“Een historisch akkoord voor de complete ontwapening van Hamas en alle andere gewapende groepen in Gaza”: de Amerikaanse president Donald Trump loog niet toen hij zijn aankondiging een “monumentale” verwezenlijking noemde op zijn platform Truth Social. De ontwapening van Hamas vormde al sinds de eerste gesprekken over een einde aan de oorlog in Gaza de belangrijkste struikelsteen. Maar al snel bleek dat de interpretaties van het akkoord tot problemen kunnen leiden. Uit Israël kwam nog geen officiële reactie, maar de geluiden die in verschillende media doorsijpelen, doen niet uitschijnen dat de Israëlische regering zich kan vinden in wat Trump, de Arabische bemiddelaars en Hamas overeengekomen zijn. De Amerikanen zetten wel druk op Israël om mee te werken. “Israël is hier erg blij mee”, beweerde Trump op een persconferentie.
Hamas stemde in met de ontwapening onder zware druk van landen als Qatar, Egypte en Turkije – die op hun beurt een steeds ongeduldiger Washington tevreden probeerden te houden. Dat is een grote stap voor de groep, die gewapend verzet beschouwt als een kernwaarde en een belangrijk deel van haar Palestijnse identiteit. Als voorwaarde voor de ontwapening heeft Hamas steeds gesteld dat er een Palestijnse staat moet komen. Hoewel Trump het heeft over “vrede” en “een nieuwe Palestijnse regering”, heeft de president absoluut geen staat beloofd. Zijn vredesplan uit oktober 2025 heeft het over “een geloofwaardig pad” naar zelfbeschikking en een staat voor de Palestijnen, maar biedt geen garanties.
Voor Hamas is het daarom belangrijk dat het akkoord officieel geen ‘ontwapening’ heet. Dat zou gezichtsverlies zijn. De term die de groep verkiest, is het ‘uit omloop nemen’ of ‘afbouwen’. De wapens komen dan in een depot terecht, waar Hamas ze niet kan bereiken, maar waar Israël ze (in theorie) ook niet kan vernietigen. Bovendien wil Hamas zijn wapens uitdrukkelijk niet aan Israël overhandigen. Dat zou een capitulatie zijn. In plaats daarvan moet de nieuwe, technocratische Palestijnse regering de wapens opslaan.
De Vredesraad, een organisatie die Trump oprichtte om het naoorlogse Gaza te besturen, deelde vrijdag de details van het akkoord. Pas nadat de technocraten Gaza zijn binnengetrokken en een internationale vredesmacht in Gaza aanwezig is, zou Hamas zijn zware wapens moeten inleveren. Door de vage bewoordingen in de tekst lijken sommige wapens, zoals kalasjnikovs, voorlopig buiten schot te blijven. Dat is niet de “complete ontwapening” die Trump rondbazuint. De belofte dat de nieuwe regering zijn veiligheidstroepen wel zou mogen bewapenen, schiet bij Israël in het verkeerde keelgat.
Binnen twee weken wil de Vredesraad een tijdlijn uitstippelen voor ontwapening. Die neemt zeker een jaar in beslag, want de internationale troepenmacht die in Gaza de orde moet handhaven, is nog lang niet op operationele sterkte. Volgens de Vredesraad zouden de kalasjnikovs van Hamasstrijders overigens wél deel uitmaken van het ontwapeningsprogramma. Daar liggen al de eerste zaadjes voor een mislukking van het akkoord.
Dat die ontwapening er komt, is bovendien onzeker. “We zullen geen acties ondernemen rond ontwapening zolang Israël zich niet terugtrekt uit de strook”, zei Hamas-onderhandelaar Ghazi Hamad in een interview op Al Jazeera. Hamad deed vrijdag een tournee langs verschillende media om het akkoord toe te lichten en te verdedigen. Bij AFP stelde hij: “Het akkoord vereist duidelijk dat Israël zich moet houden aan zijn verplichtingen en die zal implementeren. Als Israël het akkoord niet uitvoert, dan wij ook niet.”
Een volledige Israëlische terugtrekking uit Gaza is onwaarschijnlijk. Minister van Defensie Yisraël Katz sprak in juli nog de intentie uit kolonies te vestigen in de Gazastrook en premier Benjamin Netanyahu zei eerder al dat hij 70 procent van Gaza wil inpalmen. Het vredesplan van Trump gaf de Israëli’s in oktober 2025 de controle over 53 procent van Gaza, met de bedoeling dat het Israëlische leger zich steeds verder zou terugtrekken. Bovendien bleef Israël al die tijd bombarderen. Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza doodde het al zeker 1.200 Palestijnen sinds het staakt-het-vuren inging. Donderdag vielen nog zes doden, onder wie twee kinderen. Ook de beloofde humanitaire hulp na de start van het vredesplan blijft volgens hulporganisaties op een lager niveau dan nodig door Israëlische beperkingen.
Functionarissen bij de Vredesraad vertelden aan Israëlische media dat Israël zich pas zou moeten terugtrekken tot de Gele Lijn wanneer de ontwapening voltooid is. Daarvoor verwezen ze naar de mededeling van Trump, die ook die volgorde voorschrijft. In het akkoord dat de Vredesraad deelde, lijkt er ruimte voor beide interpretaties. Ook daar ligt dus een klip.
