Iran en Oman staan dicht bij een deal om tijdelijk het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz te regelen. Dat kan de weg vrijmaken voor verdere vredesonderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran, al lijkt de Amerikaanse president Donald Trump de zaken net iets te optimistisch te benaderen. “Gelijk welke uitkomst die Iran de controle over de Straat geeft, zal voor Trump zeer lastig te verkopen zijn. Maar er is ook geen militaire manier om Irans controle over de Straat op te heffen”, merkte analist Ali Vaez (International Crisis Group) op in The New York Times. Trump heeft twee opties, zegt hij: “een onwinbare oorlog of een onverteerbare vrede”.
Kazem Gharibabadi, de Iraanse viceminister voor Buitenlandse Zaken, zei woensdag dat Iran en Oman “op het punt staan een akkoord te finaliseren”. Onder die regeling zouden schepen de Straat van Hormuz langs een noordelijke, Iraanse route invaren, en wegvaren langs een zuidelijke route die Oman beheert. Die routes zouden tijdelijk zijn, voor twee tot vier maanden. Een verlenging is altijd mogelijk.
“Dit akkoord betekent niet dat de Straat heropend is”, verduidelijkte Gharibabadi in een interview met het officiële nieuwsagentschap Irna. Volgens hem hangt dat in grote mate af van wat de VS doen. De Amerikanen blokkeren nog steeds de Iraanse havens en hebben nog altijd sancties lopen tegen de Iraanse olie-industrie. In de periode sinds de ondertekening van een memorandum dat de oorlog moest beëindigen in juni, voerden de VS nog extra sancties in. Bovendien blijft het onrustig in Libanon, waar volgens het memorandum Israël en de pro-Iraanse militie Hezbollah hun strijd zouden moeten staken.
Dat is helemaal niet naar de zin van Teheran, dat ook de gesprekken over zijn bevroren tegoeden in het buitenland hervat wil zien. Gharibabadi heeft het over een akkoord “louter tussen Iran en Oman”, dat de VS zo buitensluit. Het memorandum vroeg Iran en Oman om een akkoord te vinden over het bestuur van de Straat van Hormuz.
Hoewel Iran ontkent dat het direct onderhandelt met de VS, blijft Trump in de wij-vorm over de onderhandelingen spreken. “We hebben heel goede gesprekken”, zei hij maandag nog. Op Fox News beloofde hij dinsdag dat “de Straat heel snel zal open zijn – anders zullen ze er flink van langs krijgen, en gaat de Straat daarna open”. Volgens Trump waren de Iraniërs komen smeken om gesprekken te voeren en om Amerikaanse bombardementen af te houden. Teheran ontkent dat. “We gaan goed vooruit”, besloot Trump dinsdag. “We zullen zien. Binnen 48 uur zullen we het weten.”
Op zijn platform Truth Social reageerde Trump woest op de Iraanse ontkenning van de gesprekken. “De Iraanse leiders zijn ongelooflijk achterbaks!”, schreef hij. Voor de Amerikanen is het bovendien onaanvaardbaar dat Teheran openlijk de controle over de Straat opeist.
Maar dat lijkt, tenminste deels, wel het gevolg te zijn van het akkoord waaraan Oman en Iran werken. “Iran zal de Straat net genoeg willen openen om zichzelf en zijn buurlanden wat ademruimte te geven, door import makkelijk te maken en de olie weer wat te laten vloeien”, schreef de Iraanse analist Esfandyar Batmanghelidj (Johns Hopkins University) op X. “Maar het zal de druk op de VS hoog willen houden en Trump de perceptie van een open Straat niet gunnen.”
Het is nog onduidelijk of Iran zijn oude eis volhoudt om vergoedingen te vragen voor elk schip dat door de Straat van Hormuz vaart. Een Iraanse bron vertelde aan het persbureau Reuters woensdag dat Iran en Oman nog onderhandelden over de precieze tarieven daarvan, en dat Washington er absoluut geen wil.
