Terwijl er tussen Iran en de Verenigde Staten een gespannen staakt-het-vuren geldt, dreigt elders in het Midden-Oosten een nieuwe escalatie. De Houthi’s, die een groot deel van Jemen controleren en nauwe banden hebben met Iran, vuurden de voorbije dagen drones en raketten af op Saudi-Arabië en de ‘officiële’ Jemenitische regering, die steun krijgt uit Riyad. Tussen dat oplaaiende geweld tekenden Saudi-Arabië, Turkije en Pakistan vrijdag een defensie-akkoord, waardoor “een gewapende aanval tegen een van de drie staten zal gelden als een aanval tegen alle drie”. De landen zoeken zo een eigen weg, los van de dominante andere spelers in de regio.
Bombardementen door de Houthi’s op legerkampen van de Jemenitische regering doodden donderdag zeker dertig soldaten. Sommige bronnen leggen het dodental bijna dubbel zo hoog, de Houthi’s hebben het over “honderden” vijandige doden en gewonden. Bij een aanval over de Saudische grens raakten elf burgers gewond. De Houthi’s beschoten de voorbije weken ook schepen in de Rode Zee. Zo pookt de groep in twee smeulende vuren: de Jemenitische burgeroorlog, die al twaalf jaar bezig is, en de oorlog die Saudi-Arabië jarenlang tegen de Houthi’s voerde.
“De Houthi’s escaleren op twee fronten: een extern front met Saudi-Arabië en een intern front in de provincie Marib”, zegt de Jemenitische analiste Maysaa Shuja al-Deen (Sana’a Center). Die provincie probeerde de groep al eerder in te nemen, vanwege de strategische ligging en de olie onder de grond daar. “Het ziet ernaar uit dat er opnieuw een open oorlog zal losbarsten in Jemen”, zegt Al-Deen. “Momenteel hebben de Houthi’s het initiatief en moeten de anderen reageren, maar die tuigen zich militair op.” De Houthi’s zijn daar klaar voor, schat zij: “Ze hebben hun slagkracht en getalsterkte opgekrikt sinds het staakt-het-vuren met Saudi-Arabië in 2022. Ze hebben zich voorbereid voor ze die twee fronten openden.”
In Jemen heerst de overtuiging dat Saudi-Arabië het land opnieuw met grondtroepen zal binnenvallen. Riyad probeert ook een alliantie op de been te krijgen om de Rode Zee opnieuw te openen voor scheepvaart en uit de greep van de Houthi’s te halen. Naar eigen zeggen hadden zich daar al veertien landen bij aangesloten.
Hoewel de Houthi’s in de eerste plaats hun eigen belangen najagen, helpen ze ook hun belangrijke bondgenoot Iran een handje. Tijdens de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran vuurden zij drones en raketten af op Saudi-Arabië, om zo samen met Iran de Golfstaten onder druk te zetten. Na het tijdelijke bestand in april leken de Houthi’s zich eveneens gedeisd te houden, maar toen deze maand Iran en de VS opnieuw het vuur openden, roerden zij zich weer.
De Houthi’s viseerden in juli in de eerste plaats Saudi-Arabië en kondigden een blokkade af van de Rode Zee. Bij hun aanvallen tegen Saudi-Arabië kregen de Houthi’s hulp van pro-Iraanse milities uit Irak. Daarop reageerden de Saudi’s eind juli met bombardementen, daarbij geholpen door de VS. Intussen zijn de gemoederen tussen Teheran en Washington schijnbaar bedaard. Maar de Houthi’s hebben hun aanvallen niet afgebouwd. Saudische bronnen vertelden persbureau Reuters dat Riyad zich schrap zet voor een gezamenlijke aanval van de Iraakse milities en de Houthi’s.
“Iran wou escaleren. De Houthi’s ook, omdat ze denken de situatie in Jemen in hun voordeel te kunnen keren”, zegt Al-Deen. De vredesgesprekken binnen Jemen liepen vast, dus grepen ze naar de wapens. Iran kon zich geen eigen aanvallen permitteren, maar zet met de blokkade van de Rode Zee wel druk op een moment dat het onderhandelt over de controle over de Straat van Hormuz.
Het is niet bekend of Iran en de Houthi’s rekening hadden gehouden met het defensiepact dat Saudi-Arabië, Turkije en Pakistan vrijdag aankondigden. Op papier is dat een te duchten trio. Saudi-Arabië is militair en financieel krachtig, en Turkije heeft – na de VS – de grootste legermacht binnen de NAVO. Pakistan is dan weer de enige kernmacht in de moslimwereld. De ceremoniële ondertekening vond plaats in Mekka.
