“We’re in the middle of the game here”, zei de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance afgelopen weekend op Fox News, toen hij gevraagd werd naar de vorderingen in Iran. Zijn baas Donald Trump verklaart al sinds de eerste week van de oorlog, in februari, dat het einde er elk moment zit aan te komen, maar de communicatie van Vance is iets meer afgemeten. Volgens hem zijn het nucleaire programma en het leger van Iran zo goed als vernield, en zijn ook de mogelijkheden om “asymmetrische aanvallen” uit te voeren ernstig afgenomen.
“En wat we nu proberen te bereiken, is dat ze veranderingen op lange termijn doorvoeren die een betere verstandhouding met de VS zouden mogelijk maken. Als ze dat niet willen doen, ook prima. Dan blijven we gewoon druk uitoefenen om zo veel mogelijk olie en gas uit het Midden-Oosten te krijgen, zodat de prijzen voor Amerikanen zakken.” Maar, zei Vance, “het is een delicate dans”.
Vance ziet vooruitgang in de gesprekken, al blijft het afwachten “of Iran ons zal kunnen geven wat we nodig hebben om tevreden te zijn, om het gevoel te krijgen dat we gekregen hebben wat we nodig hebben”. Dat punt lijkt allesbehalve bereikt. De Iraniërs houden vol dat ze op dit moment geen gesprekken met de VS voeren. Er gaan berichten over en weer via tussenpersonen, zei de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, zondag, maar dat is iets anders dan onderhandelen.
Met Oman voert Iran daarentegen wel gesprekken. De twee landen bekijken hoe de Straat van Hormuz opnieuw veilig geopend kan worden voor het scheepverkeer. Op dit moment blijft het een hachelijke onderneming om door de zeestraat te varen. Zaterdag meldden zowel de Verenigde Arabische Emiraten als het Verenigd Koninkrijk dat een van hun schepen aangevallen was. Het is niet duidelijk of het om projectielen ging die door Iran werden afgevuurd. Volgens Araghchi zouden Iran en Oman “zeer dicht” bij een deal over het toekomstige beheer staan. Specialisten zouden bezig zijn met de hertekening van de vaarroutes, zei Araghchi aan het Iraanse nieuwsagentschap IRNA.
Hij voegde er wel aan toe dat zelfs als dat akkoord rond is, dat niet automatisch betekent dat het scheepverkeer door de Straat van Hormuz direct hervat kan worden. “De Straat van Hormuz zal niet heropenen zolang de Verenigde Staten hun gedrag niet bijsturen”, zei Mohammad Bagher Zolghadr zaterdag. Hij is de voorzitter van de Hoge Nationale Veiligheidsraad. De VS moeten de oorlog tegen Iran en zijn bondgenoten in Libanon, Palestina, Jemen en Irak stoppen, eist hij.
Voorts moet er een einde komen aan de blokkade van Iraanse havens, moeten de VS hun schepen terugtrekken, de sancties tegen Iran opheffen én betalen voor de extra schade die ze veroorzaakt hebben door de schendingen van het staakt-het-vuren. Die schadevergoedingen zouden dan nog eens bovenop de 300 miljard komen die Iran al uit de brand wist te slepen toen de twee landen half juni een memorandum onderhandelden. Ook Araghchi noemde dat zondag de voorwaarden om opnieuw directe gesprekken met de VS op te starten.
De kans is klein dat Trump zich op die manier door de Iraniërs de wet zal laten dicteren. Toch is de oorlog gewoon voortzetten niet meer zo vanzelfsprekend. De Amerikaanse president en zijn minister van Defensie Pete Hegseth kloppen zich graag op de borst, omdat ze het beste, grootste, machtigste leger hebben, maar zelfs voor dat leger zijn de munitievoorraden niet oneindig. Al in februari was duidelijk dat de VS in een hoog tempo zeer dure raketten aan het afvuren waren. Daarmee brachten ze Iran zware klappen toe, maar nu voelen ze de impact op hun eigen slagkracht. Een gebrek aan zowel offensieve als defensieve munitie, is funest voor de onderhandelingspositie van de VS.
Om die reden kroop onderminister van Defensie Steve Feinberg in de pen. “Jarenlange ontwikkelingscycli zijn onaanvaardbaar. (...) We moeten onze programma’s drastisch versnellen en onze productiecapaciteit uitbreiden, nu”, schrijft hij in een brief aan de belangrijkste Amerikaanse defensiebedrijven. Die krijgen van hem 21 dagen om op de proppen te komen met plannen die tot “aanzienlijk snellere, agressievere leveringsschema’s leiden of een verhoogde productie voor kritieke capaciteiten”. The Washington Post kon de brief inkijken. Die gaat dwars in tegen de bewering van Trump, eind vorige week, dat het leger “enorme hoeveelheden” munitie heeft.
