De obligatiemarkt stuurde de Verenigde Staten deze week een factuur die hard aankwam. Woensdag moest Washington 42 miljard dollar aan tienjarige staatsobligaties slijten tegen 4,7 procent, de hoogste rente sinds 2007. Een dag later werd het nog pijnlijker: voor 25 miljard dollar aan dertigjarige schuld moesten de VS zelfs 5,2 procent bieden, een niveau dat sinds 2001 niet meer was gezien.
Dat lijkt voor buitenstaanders misschien niet meer dan een technisch detail, maar dat is het niet. Voor de VS betekent zo’n rente vooral dat de overheid steeds meer moet betalen om haar schuld te financieren. Door de aanhoudende begrotingstekorten en onzekerheid over de inflatie in de VS (3,4 procent in juli) eisen beleggers een hogere vergoeding voor het risico dat ze nemen om de Amerikaanse overheid op lange termijn geld te lenen.
De financiële waarschuwing komt zeer ongelegen voor president Trump en zijn minister van Financiën, Scott Bessent. Hogere rentes maken niet alleen de schuldfinanciering van de Amerikaanse overheid duurder, ze werken door in de hele economie. Met de komende midterms in november is dat politiek slecht nieuws. De obligatiemarkt mag dan niet stemmen bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, ze bepaalt wel mee het economische klimaat waarin die plaatsvinden. En dat klimaat wordt almaar somberder.
Een vergelijking met 2001, de laatste keer dat de Amerikaanse obligatierentes zo hoog stonden, toont hoe sterk de omstandigheden zijn veranderd. Toen wekten begrotingsoverschotten nog de vrees dat er te weinig Amerikaans schuldpapier beschikbaar zou zijn. Vandaag bedraagt de uitstaande staatsschuld zo’n 31.000 miljard dollar, tien keer zoveel als toen, berekende het persagentschap Bloomberg. De obligatiemarkt moet niet alleen jarenlange begrotingstekorten absorberen, maar ook de kapitaalhonger van de AI-boom en de economische gevolgen van conflicten in het Midden-Oosten verwerken.
De impact reikt tot diep in de Amerikaanse huiskamers. Hogere rendementen op staatsobligaties leiden uiteindelijk tot duurdere hypotheken, autoleningen en bedrijfskredieten. Tegelijk lopen de rentelasten van de federale overheid fors op, waardoor het begrotingstekort verder onder druk komt te staan. Op 10 augustus meldde het Congressional Budget Office dat het Amerikaanse begrotingstekort in de eerste tien maanden van het begrotingsjaar was opgelopen tot 1.800 miljard dollar – 169 miljard meer dan een jaar eerder.
Dat alles maakt president Trump zichtbaar nerveus. De partij die de kiezer moet uitleggen waarom steeds meer belastinggeld naar rentebetalingen gaat in plaats van naar wegen, defensie of sociale programma’s, dreigt daarvoor uiteindelijk de rekening gepresenteerd te krijgen. Daarom kiest minister Bessent voor de vlucht vooruit: hij wil minder langlopende obligaties uitgeven en meer inzetten op kortlopende schuld. Dat verlaagt vandaag de financieringskosten, maar verhoogt het herfinancieringsrisico, omdat de schuld veel vaker moet worden vernieuwd. Daarmee lijkt ook Washington de echte boodschap van de obligatiemarkt straal te negeren: de enige duurzame uitweg uit het schuldenmoeras blijft een strenger begrotingsbeleid.
