“Deze game is fictie”, staat te lezen wanneer je Stalker 2: heart of Chornobyl opstart. Dat is het zeker: je loopt rond in de bestaande nucleaire zone van Tsjernobyl, maar je moet er op zoek naar paranormale fenomenen en wordt belaagd door gemuteerde dieren. Toch voelt het avontuur waarachtig aan. Wanneer je door vernielde dorpen tussen puin en uitgebrande wagens loopt, bang voor tegenstanders die je langs alle kanten kunnen beschieten, lijken de actuabeelden uit Oekraïne nooit veraf.

Niet dat de Oekraïense studio GSC Game World zich gebaseerd heeft op de oorlog met Rusland – de tragedie in Tsjernobyl bood al inspiratie genoeg. De eerste Stalker, een horror-survivalgame, verscheen in 2007 en had dezelfde omgeving als decor. Met enkele miljoenen verkochte exemplaren werd het een doorbraakhit voor de studio. Maar fans moesten geduld oefenen: vanwege interne problemen en een wissel bij het management zou Stalker 2 pas in 2022 uitkomen. Het werd nog later: de realiteit haalde de game in. Toen in 2021 het Russische leger massaal postvatte aan de grens met Oekraïne, groeide de angst voor een oorlog.

“We bedachten een plan om onze mensen te redden”, vertelt creatief directeur Maria Hryhorovytsj in de documentaire War game: the making of Stalker 2, te bekijken op Youtube. “Zoals in een strategiespel” stippelde het management een evacuatieplan uit, vanuit hun hoofdkantoor in Kiev naar de stad Oezjhorod in het westen van het land. Vanaf januari 2022 stonden er dag en nacht bussen klaar voor het gebouw van GSC Game World.Op zondag 20 februari 2022 werd het plan uitgevoerd. Dat was een dag voor de speech van de Russische president Vladimir Vladimir Poetin die als een definitieve oorlogsverklaring gold, en vier dagen voor de eigenlijke inval.

Niet al het personeel vluchtte: 183 werknemers reden naar het westen – samen met hun familie en ook een aantal ex-werknemers – en 139 werknemers bleven in Kiev. Op twee fronten werd een survival ingezet: de studio vocht voor zijn voortbestaan, en er waren de achterblijvers wier leven op het spel stond. Sommigen sloten zich aan bij het leger, als soldaat of vrijwilliger. “Die eerste dag vroeg ik me af wat ik aan het doen was. Ik had een Stalker-rugtas, een jeans en winterjas, en dat was het”, vertelt militair Dmitri Iasenev in de documentaire. Uiteindelijk – of eerder voorlopig – sneuvelden twee werknemers: ontwikkelaar Volodymyr Jezjov en stemacteur Oleksi Chilsky.

Het gevluchte personeel trok al in de eerste maanden van de oorlog van Oezjhorod naar de Hongaarse hoofdstad Boedapest en uiteindelijk naar de Tsjechische hoofdstad Praag, om daar in een kantoor voort te werken aan hun game – terwijl ze tegelijk de achtergebleven werknemers in Oekraïne bleven doorbetalen. De kantoorgebouwen in Kiev werden ook opengesteld en bevoorraad voor wie op zoek was naar beschutting en onderdak. “Werken is een manier om helder te blijven denken”, aldus Maria Hryhorovytsj, die zich omturnde van creatief tot logistiek directeur.

Toen het team weer onder stoom kwam, werd meteen ook aangekondigd dat Stalker 2 niet beschikbaar zou zijn in Rusland, waar veel fans van de eerste game wonen. “De Russische dubbing was al voor de oorlog opgenomen, maar die hebben we weggegooid”, vertelt ceo Iëvhen Hryhorovytsj.De ene na de andere Russische hackingspoging volgde. Materiaal van de game werd gelekt, net als persoonlijke gegevens van het personeel. “Blijven werken aan het spel was een manier van verzet, als studio zijn we een symbool.”

Er wordt gesupporterd voor Stalker 2: heart of Chornobyl, en niet alleen door fans en gamers. Sinds 20 november ligt het spel in de winkels, en in de wereldwijde recensies voel je de wil om deze krachttoer te bejubelen. Dat kan nog niet helemaal: de game kampt met technische problemen en de studio voert de ene update na de andere uit – maar achter de bugs zit wel degelijk een sterk spel dat goed is voor tientallen, zo niet honderden uren exploratie en survival in 60 vierkante kilometer virtuele wereld.

Nog geen week na de release blijkt GSC Game World weer een hit te pakken te hebben, met al meer dan een miljoen verkochte exemplaren. De Oekraïense autoriteiten moeten zich zelfs al druk maken over een toenemend aantal échte ‘stalkers’ die illegaal binnendringen in de verboden zone rond de kerncentrale van Tsjernobyl. De overheid liet afgelopen weekend weten dat op het onwettig betreden van het gebied “administratieve en strafrechtelijke sancties” staan. De makers van de game hebben overigens zelf – voor de oorlog – als stalker rondgetrokken in de zone, zo is te zien in de documentaire. Wellicht is dat waarom ze er zo goed in geslaagd zijn om verwondering, spanning en angst op te roepen in dit bikkelharde spel.