“Met onmiddellijke ingang zal elk land dat zaken doet met de Islamitische Republiek Iran een heffing van 25 procent betalen op alle handel en alle andere zakelijke activiteiten met de Verenigde Staten”, schreef de Amerikaanse president Trump dinsdagochtend op zijn platform Truth Social. “Dit besluit is definitief en bindend”, zei Trump, zonder verdere details te geven. Ook op de website van het Witte Huis of het ministerie van Financiën is voorlopig geen verdere informatie over het nieuwe importtarief te vinden.
Dat roept veel vragen op. Iran, een lid van de Opec, het kartel van olieproducerende landen, wordt wegens zijn nucleaire programma al jaren zwaar gesanctioneerd door Washington en de EU, waardoor de economische banden tussen Iran en het Westen bijna volledig zijn doorgesneden. Iran exporteert wél nog een groot deel van zijn olie naar China, dat voor het geïsoleerde Iraanse regime een cruciale handelspartner is.
Behoorlijk hard. De sterk afgeprijsde Iraanse olie is van vitaal belang voor de particuliere raffinaderijsector in China en een cruciale brandstofbron voor de Chinese economie. Volgens gegevens van analysebureau Kpler kocht China in 2025 meer dan 80 procent van de Iraanse olie, goed voor 1,38 miljoen vaten per dag. Daardoor is de Iraanse olie goed voor ruim 13 procent van alle geïmporteerde olie in China overzee.
Opvallend daarbij is dat het vooral kleinere, privatere raffinaderijen zijn in de provincie Shangdon die olie uit Iran kopen, aangetrokken door de hoge kortingen. In vakjargon staan ze bekend als “Chinese theepotten”. Staatsraffinaderijen zouden gestopt zijn met Iraanse olie te kopen sinds 2018-2019. De vele kleine Chinese raffinaderijen zijn goed voor een kwart van alle raffinagecapaciteit van het land en werken tegen zeer smalle en soms negatieve winstmarges.
Als de aankoop van Iraanse olie onder druk van Peking wordt stopgezet vanwege de dreigende extra Amerikaanse heffingen, zullen die kleine raffinaderijen wellicht moeten overschakelen op olie uit Oman, die volgens Reuters gemiddeld 8 tot 10 procent duurder is.
Ja, in theorie wel. Trumps dreigement komt pas enkele maanden nadat hij eind vorig jaar tijdens een top in Zuid-Korea een akkoord had gesloten met de Chinese president Xi Jinping, waarbij de importheffingen werden opgeschort en de VS toegang kregen tot zeldzame aardmetalen. China domineert de productie van die mineralen – die cruciaal zijn voor de vervaardiging van hightechproducten en militaire wapens – en had tijdens het handelsconflict exportbeperkingen ingesteld.
Volgens Bloomberg Economics daalde het gemiddelde Amerikaanse importtarief op Chinese goederen na de wapenstilstand in oktober van 40,8 procent naar 30,8 procent. Nieuwe importheffingen zouden die pauze in de handelsoorlog teniet kunnen doen en twijfel kunnen zaaien over Trumps plannen voor een bezoek aan Peking in april. Vergeet niet dat Trump sinds begin dit jaar ook de export van olie uit Venezuela naar China tegenhoudt. Ook daar was China de grootste afnemer, zij het in beperktere mate. Venezolaanse olie was goed voor 4,4 procent van alle Chinese olie-import overzee.
De Chinese ambassade in Washington bekritiseerde dinsdag dan ook Trumps aanpak en verklaarde dat China “alle noodzakelijke maatregelen” zal nemen om zijn belangen te beschermen en zich verzet tegen “elke onrechtmatige unilaterale sanctie en extraterritoriale jurisdictie”.