In New York werden maandagavond de winnaars van de Pulitzer Prizes bekendgemaakt, de prestigieuze onderscheidingen voor Amerikaanse journalistiek, literatuur, drama en muziek. De belangrijkste prijs voor journalistiek, die voor maatschappelijke impact en belang – ‘public service’ – ging naar The Washington Post. De krant, eigendom van techmiljardair Jeff Bezos, kreeg de prijs “voor het doorbreken van de sluier van geheimhouding rond de chaotische hervorming van federale agentschappen onder de regering‑Trump, en voor de beschrijving in rijke details van de menselijke impact van de besparingen en de gevolgen ervan voor het land”.

Het geeft meteen de trend aan in het soort journalistiek dat bekroond werd: verhalen over de rekenschap van de macht, naast de valkuilen en de gevaren van technologie. En dat in een tijd waarin de persvrijheid uit verschillende hoeken enorm onder druk staat, zowel economisch als politiek, zei Marjorie Miller, die aan het hoofd van de organisatie staat. “De Pulitzer Prizes staan voor toegang tot de overheidsinstellingen, voor een onafhankelijke pers, voor een beschaafd publiek debat en tegen censuur”, zei ze bij de aankondiging van de prijzen. “Helaas moet dit vandaag opnieuw benadrukt worden, nu de toegang van de media tot het Witte Huis en het Pentagon wordt beperkt, de vrijheid van meningsuiting op straat onder druk staat, en de president van de Verenigde Staten voor miljarden dollars aan rechtszaken wegens smaad en kwaadwilligheid heeft aangespannen tegen verschillende geschreven en audiovisuele media.”

Ook tegen het bestuur van de Pulitzer Prizes zelf loopt een zaak. Trump spande die aan in 2022 na de bekroning van de berichtgeving in The New York Times en The Washington Post over de vermeende banden tussen Rusland en zijn verkiezingscampagne in 2016.

De prijs voor onderzoeksjournalistiek ging naar The New York Times voor de berichtgeving over hoe president Trump geen graten ziet in belangenvermenging en zijn macht gebruikt om zijn familie en bondgenoten te verrijken. Die krant kreeg ook de prijs voor opiniejournalistiek, voor de essays van Masha Gessen. Die onderzoeken de opkomst van autoritarisme, onderdrukking en ballingschap, vanuit een historische invalshoek en hun eigen ervaringen in hun geboorteland Rusland. Het persagentschap Reuters kreeg een Pulitzer voor het in kaart brengen van hoe Trump de Amerikaanse regering en de invloed van zijn achterban gebruikt om zijn macht uit te breiden en wraak te nemen op zijn tegenstanders. The Chicago Tribune kreeg een gedeelde prijs voor lokale journalistiek voor haar rapportage over hoe het brutale optreden van ICE in de straten van Chicago de bewoners verenigde in verzet.

Naast de schokken die de tweede ambtstermijn van Trump door de Amerikaanse samenleving jaagt, gaat in de bekroonde journalistiek ook veel aandacht naar technologie. Reuters bracht aan het licht hoe het techbedrijf Meta-gebruikers blootstelt aan oplichting en AI-manipulatie en kreeg de prijs in de heringevoerde categorie beat reporting, die langdurige rapportage over hetzelfde onderwerp bekroont. De prijs voor internationale journalistiek gaat naar het persagentschap AP, voor een wereldwijd onderzoek naar tools voor massasurveillance, die ontwikkeld werden in Silicon Valley en geperfectioneerd in China, daarna wereldwijd verspreid werden en ten slotte terugkeerden naar de VS om er te worden ingeschakeld in nieuwe, geheime toepassingen door de grenspolitie. De prijs voor duidende journalistiek is voor de reeks Burned, verschenen in The San Francisco Chronicle. Die beschrijft hoe verzekeringsmaatschappijen door gebrekkig functionerende algoritmische tools faalden in de bijstand van Californiërs die hun huis verloren in de natuurbranden. Eigendommen werden systematisch te laag gewaardeerd, claims werden geweigerd, waardoor het voor die mensen onmogelijk was hun woonst opnieuw op te bouwen.

The New York Times viel ook in de categorie breaking news‑fotografie, voor de indrukwekkende reeks waarin fotograaf Saher Alghorra de menselijke tol van de oorlog in Gaza in beeld bracht. The Washington Post kreeg de prijs voor feature-fotografie, met “een hartverscheurend en adembenemend mooi foto-essay over een jong gezin dat de geboorte van hun eerste kind viert terwijl de vader langzaam wegkwijnt aan kanker”.

De Pulitzer Prizes tellen 23 categorieën. In 22 daarvan krijgen de winnaars een diploma en 15.000 dollar. Alleen de winnaar in de journalistieke categorie ‘public service’ krijgt een gouden medaille. Dat is altijd een nieuwsorganisatie, geen individuele journalist.