“President Xi zal me bij aankomst een dikke, vette knuffel geven”, schreef Donald Trump onlangs in een onlinebericht. Het wordt straks interessant om de lichaamstaal tussen de twee machtigste mannen ter wereld te lezen als ze elkaar in Peking ontmoeten voor het politieke rendez-vous van het jaar. Het is bijna negen jaar geleden dat een Amerikaanse president nog een bezoek aan China bracht. Geopolitiek is dat een tijdspanne van astronomische proporties.
Trump I is Trump II niet. De machtsverhoudingen zijn aan het kantelen. De Amerikaanse president stapt politiek verzwakt op het vliegtuig. De Chinese propagandamolen draait al even overuren om de Verenigde Staten als een land in verval neer te zetten. Een handig afleidingsmanoeuvre voor de eigen economische troebelen, maar Trump gaf de Chinezen dan ook veel om in filmpjes en tekeningen mee aan de slag te gaan.
Zo is de oorlog in Iran een strategische blunder. Trump moest er de topontmoeting, die eerst begin april op de kalender stond, al door verzetten. Als zijn colonne op donderdag en vrijdag langs een voor de gelegenheid vrijgemaakt Tiananmenplein zal rijden, zit de Straat van Hormuz nog altijd zo goed als dicht. In de tarievenoorlog die hij een jaar geleden ontketende, moest Trump pijnlijk buigen voor Xi toen die de export van zeldzame aardmetalen begon te blokkeren. De Chinese controle over de handel in die grondstoffen, cruciaal in alles van telefoons tot vliegtuigen, bleek een krachtig wapen. Zelfs Washington kan niet meer ontsnappen aan de economische spierballen van Peking, was de les.
“Politieke toppen zijn vaak minder historisch dan op voorhand aangekondigd wordt, maar deze is toch een krachtmeting tussen geopolitieke zwaargewichten”, schreef Kurt Campbell enkele dagen geleden in Foreign Affairs. De oud-Azië-expert van Barack Obama en Joe Biden stelt vast “dat het van de historische ontmoeting tussen Mao Zedong en Richard Nixon in 1972 geleden moet zijn dat de leiders van de twee landen met zoveel eigen autoriteit de relatie konden boetseren”. Xi is oppermachtig binnen de Chinese Communistische Partij en Trump luistert amper naar de weinige China-experts die nog in het Witte Huis rondlopen. Aan welk script zal hij zich houden? Door zijn onvoorspelbaarheid wordt het sowieso spannend.
Trump, die de autoritaire Xi bewondert, is almaar minder een havik en meer een duif in dossiers rond China. Na het staakt-het-vuren in de handelsoorlog van vorig jaar gaf de president zijn vicestafchef Stephen Miller volgens The Wall Street Journal de opdracht om erop toe te zien dat er geen beslissingen werden genomen die China tegen de borst konden stuiten. Een sprekend voorbeeld: toen het Pentagon in januari een update online zette van de lijst met Chinese bedrijven die het Chinese leger dienen, en daarop voor het eerst ook de naam van de onlinereus Alibaba opdook, ging de lijst snel weer offline.
Voor de Amerikanen zijn economische dossiers topprioriteit tijdens de ontmoetingen in Peking. Het was niet toevallig Scott Bessent, de minister van Financiën, die het bezoek voorbereidde. Ook een delegatie ceo’s, onder wie Elon Musk en Tim Cook, reist mee. De Chinezen zijn ook bereid om Trump hier en daar een snelle trofee te gunnen door onder meer Boeing-toestellen en (meer) Amerikaanse sojabonen te kopen. Ze zullen ook meegaan met het Amerikaanse idee om een ‘Board of Trade’ op te richten, naar analogie met de ‘Board of Peace’. Het is opnieuw een manier van de VS om de (nochtans zelf opgebouwde) oude wereldorde met instellingen als de VN en de Wereldhandelsorganisatie af te breken.
Xi gaat niet voor de sprint, maar voor de marathon. Hij wil de relatie vooral in rustiger vaarwater houden en spanningen temperen om zo tijd te kopen om de afhankelijkheid van Amerikaanse technologie af te bouwen en sprongen te nemen in de AI-race.
Maandag verscheen een opvallend redactioneel commentaar in China Daily, een van de propagandakanalen van de Chinese Communistische Partij. In het Engels, dus speciaal geschreven voor internationale lezers, beschrijft de krant “de kwestie Taiwan” als een cruciale prioriteit in het overleg tussen Xi en Trump. “Dit is niet zomaar een punt tussen andere punten. Taiwan zit in het hart van de Chinese belangen en is een rode lijn in bilaterale relaties.” Een heldere waarschuwing.
