De Gentse strafuitvoeringsrechtbank heeft maandag beslist om in te gaan op het verzoek van meervoudig moordenaar Freddy Horion om hem vrij te laten onder elektronisch toezicht. Hij moet zich wel laten opnemen in een forensisch zorgcentrum en daar een strikt behandelingsplan volgen. Alleen na een akkoord van de rechtbank zal hij het zorgcentrum mogen verlaten voor een ambulante behandeling. Hij mag ook geen contact opnemen met zijn slachtoffers en er wordt hem een regioverbod opgelegd.

Op 17 december 1980 werd Horion door het Gentse hof van assisen veroordeeld tot ­de doodstraf, omgezet in levenslang. Horion drong op 23 juni 1979 samen met wijlen Roland Feneulle het huis van autohandelaar Roland Steyaert in Sint-Amandsberg binnen. Hij schoot er iedereen neer: vader, moeder, de oudste dochter, haar verloofde en een dochtertje van twaalf. De moordpartij duurde uren. Feneulle probeerde de oudste dochter Anne-Marie te verkrachten. Horion nam zijn tijd, hij dwong moeder Steyaert ook nog eieren voor hem te bakken.

Een motief voor de moorden op de willekeurig uitgekozen familie was er nauwelijks, behalve dat Horion “boos was op de maatschappij”. Horion had voor een eerdere inbraak volgens hem een veel te lange straf gekregen, wat hij niet kon verkroppen. Een paar maanden eerder, op 9 februari 1979, had Horion ook Hélène Lichachevski ­omgebracht, een winkelierster in de haven van Gent.

Bij zijn veroordeling toonde Horion geen schuldinzicht, integendeel, hij glimlachte. Zijn laatste woorden waren: “Het heeft allemaal geen belang meer. Met jullie moet ik toch niet meer verder leven. Dat is alles wat ik te zeggen heb.” Het collectieve trauma en de publieke consternatie rond de zaak-Horion zijn niet te overschatten – tijdens een reconstructie na de feiten moest de toenmalige rijkswacht Horion beschermen tegen een woedende massa. Als klap op de vuurpijl slaagde Horion er twee keer in om uit de gevangenis te ontsnappen, wat de mythe rond de meervoudige moordenaar met de zonnebril nog meer zuurstof gaf.

Freddy Horion is de op een na langstzittende gedetineerde van België. De man is vandaag 78 jaar oud en verblijft al meer dan 46 jaar in de gevangenis. Alleen Staf Van Eyken (74), de ‘Vampier van Muizen’, zit al langer opgesloten – 54 jaar. Hij verkrachtte en vermoordde in de jaren 70 drie vrouwen, Marie-Thérèse Rosseel (18), Ida Smeets (47) en Lutgarde Van der Wilt (19).

Sinds het begin van de jaren 90 deed Horion de ene na de andere poging om vervroegd de gevangenis te verlaten. Die werden stuk voor stuk geweigerd. Tot hij uiteindelijk in september voor het Hof van Cassatie gelijk kreeg. Daarvoor besloten het hof van beroep van Antwerpen en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens al dat België Horion moest overbrengen naar een geschikte zorginstelling. Als dat niet gebeurde, moest de staat een dwangsom van 1.000 euro per dag betalen. De dwangsommen werden nooit betaald, en Horion bleef in de gevangenis, maar theoretisch zou België Horion ondertussen 800.000 euro moeten betalen.

In 2018 besliste een college van deskundigen al dat verdere opsluiting in de gevangenis voor Horion niet langer aangewezen was, maar dat hij ook niet zomaar onvoorbereid terug kon keren naar de samenleving. Als tussenstap bevalen zij een verblijf in de psychiatrie aan. Dat advies heeft de rechter nu gevolgd.

De nabestaanden van de slachtoffers van Horion hebben zich altijd sterk verzet tegen zijn vervroegde vrijlating. Ook maandag reageerde Johan Steyaert, de broer van Roland Steyaert, verslagen: “Hoe kan dit nu? Ik sta terug in juni 1979, alles gaat weer herbeginnen. Maar het is eigenlijk nooit weggeweest”, vertelde hij aan Belga. “Ik heb een uitleg gekregen waar ze zich op gebaseerd hebben, maar heb die nog niet kunnen lezen. Misschien heeft de dwangsom voor het individu (Horion, red.) meegespeeld?” Tegen de beslissing van de strafuitvoeringsrechtbank kan nog cassatieberoep aangetekend worden.