Donderdagavond kreeg hij de eerste telefoontjes. “Aangespoelde haaien, redelijk veel. Ik heb het nog nooit meegemaakt. Soms eens een bruinvis of een zeehond. Geen haaien.” Edwig Dolfen (58) van de milieudienst in Koksijde staat met een wit pak en gele handschoenen naast een groene bak. Vliegen cirkelen eromheen. Hij trekt de klep omhoog en deinst meteen achteruit. De geur is misselijkmakend. In de bak liggen tientallen dode haaien, in verschillende staten van ontbinding. Sommige passen in een handpalm, andere zijn 120 centimeter lang. Alle dieren spoelden de voorbije dagen aan.

De eerste groep dode haaien op donderdag werd gevolgd door een nieuwe lading vrijdag, en zaterdag, en zondag, en maandag. Waar eindigt het? “Ik weet het niet, misschien komen er nog honderd, misschien niet.” Maandagochtend waren het er drie. In totaal staat de teller al op 83 dode haaien. “Waardoor zijn ze gestorven? Als we dat eens wisten.”

De dieren zijn gevlekte gladde haaien (Mustelus asterias). De slanke, bijna aaibare haai heeft een puntige snuit en is inderdaad glad en gevlekt. Het dier waadt liefst door modderige zandbodems en bereikt doorgaans een leeftijd van zo’n 20 jaar.

Maar met deze haaien ging het fout. De onderzoekers bij het Vlaamse Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (Ilvo) hebben al heel wat haaien opgehaald om te onderzoeken. Joanna Desmidt van het Ilvo onderzocht er al 57, vertelt ze aan de telefoon. “De meeste waren vrouwtjes en zwanger.”

Ilvo gaat voorlopig uit van een grote groep haaien die van zuid naar noord aan het migreren was en daarbij dicht bij de kust kwam. “Mogelijk waren ze op zoek naar een plek om te bevallen”, zegt Desmidt. “Bij de kust is het warmer en ondieper, dus veiliger voor hun jongen, omdat die zich achter een rots of zandbank kunnen verstoppen als dat nodig is.”

Wellicht raakten de haaien tijdens hun tocht verstrikt in vissersnetten. “Dat zal hen eerst al stress hebben bezorgd. Daarna werden ze op het dek gehesen, waar ze zonder zuurstof vielen. En dan zijn ze weer het water in gegooid. Wellicht waren ze toen al dood.”

Het klinkt als foute boel, maar dat is niet zo. “Vissers hoeven niet te melden dat ze dit type haaien vangen, want het is geen bedreigde soort. En ze mogen de dieren levend of dood overboord gooien.”

Voor de natuur is het wel een probleem. Gevlekte gladde haaien eten zieke dieren, krabben, kreeften en wormen en houden zo die populaties in toom. Als die verdwijnen, heeft dat volgens Desmidt verstrekkende gevolgen voor de voedselketen. In het slechtste geval gaat zelfs een gezond ecosysteem verloren.