Ruben Ray Martinez, Silverio Villegas-Gonzalez, Renee Good, Alex Pretti en Lorenzo Salgado Araujo. Dat zijn de vijf mensen die sinds januari 2025 om het leven zijn gekomen bij interventies van het Amerikaanse Immigration and Customs Enforcement (ICE). Araujo, het recentste slachtoffer, overleed dinsdag in een ziekenhuis in Houston, Texas, nadat een ICE-agent hem met een kogel in de buik had geraakt. De man had de Mexicaanse nationaliteit, leefde al 35 jaar in de Verenigde Staten en had geen verblijfsvergunning.
Er heerst nog veel onduidelijkheid over de precieze omstandigheden van het incident. Araujo (52) was in de vroege ochtend met drie collega’s op weg naar een bouwwerf. Beelden van een veiligheidscamera tonen hoe anonieme ICE-voertuigen zijn witte bestelwagen verschillende malen klem proberen te rijden. In een tweede video, gemaakt door een passant, buigen twee mannen in kaki kogelvrij vest zich over wat het stuiptrekkende lichaam van Araujo lijkt te zijn. Waarom er geschoten is, kan niet uit de video worden afgeleid. Volgens de betrokken ICE-agenten gebruikte Araujo “zijn voertuig als wapen” en gaat het om een geval van zelfverdediging.
Na een turbulente januarimaand, waarin twee Amerikaanse staatsburgers op klaarlichte dag en zonder duidelijke aanleiding werden neergeschoten in Minneapolis, bleef ICE een tijdje in de luwte. In verschillende steden hadden burgers zich actief tegen de migratieagenten gekeerd. Over het hele land was tegen de deportatiewoede geprotesteerd. ICE werd een verbrand merk. De imagoschade van het agentschap kostte Kristi Noem begin maart haar baan als minister van Binnenlandse Veiligheid (DHS). Er kwamen minder arrestaties, en het aantal mensen in detentiecentra daalde van meer dan 70.000 tot ongeveer 60.000 begin juni.
Noems vervanger, ex-MMA-vechter Markwayne Mullin, heeft lessen getrokken uit wat gebeurd is in Minneapolis. ICE moest zijn werkwijze niet aanpassen of het aantal interventies terugschroeven, was zijn analyse. Het Witte Huis houdt immers uitdrukkelijk vast aan de deportatieagenda. Maar Mullin wil dat die voortaan zonder schijnwerpers of publieke verontwaardiging wordt uitgevoerd. Eind juni voerde ICE dus zonder veel tromgeroffel ongeveer 10.000 arrestaties uit in vijf dagen, berekende de The New York Times. De bezetting van detentiecentra steeg de voorbije weken opnieuw naar meer dan 63.000. Migratieagenten werden aangemaand om de klok rond te werken.
De dood van Araujo doet nu wat Mullin wilde vermijden: hij zet opnieuw het vergrootglas op de agressieve, volgens critici disproportionele, deportatiemethoden van de regering-Trump.
Donderdag bleek dat Araujo niet het beoogde doelwit was van de ICE-operatie. De agenten hadden zich vergist van busje. ICE viseerde naar eigen zeggen twee Guatemalteekse migranten. De betrokken agenten droegen geen bodycam, hoewel dat volgens interne richtlijnen verplicht is. DHS wijt dat aan vertraagde leveringen, het gevolg van “opeenvolgende shutdowns” van de overheidsfinanciering “door de Democraten”.
De drie andere inzittenden van het busje, onder wie Araujo’s broer, werden naar een detentiecentrum gebracht. Ze bevinden zich daar volgens de laatste berichten nog steeds. Die centra, vaak in onderaanneming beheerd door private bedrijven, zijn ook het voorwerp van toenemende kritiek. Sinds het begin van Trumps tweede ambtstermijn kwamen er in die centra 52 mensen om het leven, veel meer dan in eerdere periodes. Het aantal doden stijgt bovendien sneller dan het aantal gedetineerden, stelde Human Rights Watch (HRW) vast in een rapport.
Het onderzoek doet vermoeden dat minstens een deel van die overlijdens vermeden had kunnen worden. De omstandigheden in de vaak overbevolkte centra zijn volgens HRW ondermaats, met name wat betreft hygiëne, voeding en medische expertise. De dood van Ismael Ayala-Uribe (39), ook een Mexicaan, is maar een van de vele voorbeelden. Ayala-Uribe stierf vorig jaar door een onbehandelde ontsteking. Volgens zijn advocaat werd hij door de werknemers van het detentiecentrum “uitgelachen” om zijn symptomen.
