Tijdelijke binnengrenscontroles, dan vooral aan de grens tussen Spanje en Frankrijk, en een tijdelijke opschorting van specifieke Schengenbepalingen. Daarvoor zal België pleiten op de buitengewone videovergadering die de Europese ministers van Binnenland en Asiel dinsdag houden, na de ongeziene toestand in de Spaanse enclave Ceuta afgelopen week. Al koppelt ons land daar wel voorwaarden aan: het wil die maatregelen alleen bij “ernstige uitdagingen”, en ze moeten ook “evenredig, tijdelijk en doelgericht” blijven. Dat staat in de speaking notes die minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) meekrijgt en die De Standaard kon inkijken. Van Bossuyt laat weten te zullen hameren op “betere grensbewaking, voldoende middelen voor Frontex en een kordate aanpak van mensensmokkel”.

Het document leest als een menu van de verschillende standpunten die binnen de regering-De Wever bestaan over migratie. Het bevat eerder rechtse standpunten, zoals dat irreguliere migratie niet mag leiden tot een recht op verblijf. Tegelijk herhaalt België dat het landen zoals Spanje die onder migratiedruk staan, financieel wil steunen. Maar dat geld, zegt Van Bossuyt, dient alleen voor betere bescherming van de buitengrenzen en tegen illegale grensoverschrijdingen.

Spanje krijgt ook erkenning voor de inspanningen om de situatie in Ceuta snel onder controle te krijgen. Het is een toegift aan Vooruit, overgenomen uit de aanvullende side letter die België toevoegde aan de open brief waarin premier Bart De Wever (N-VA) samen met 21 andere Europese regeringsleiders de EU opriep tot actie. Meegaan in de forse Europese kritiek op de socialist Pedro Sánchez was voor Vooruit onaanvaardbaar.

Van Bossuyt zal op de top herbevestigen dat het Schengenakkoord “een hoeksteen van de Europese integratie is”. Toch moeten, “bij ernstige uitdagingen”, tijdelijke binnengrenscontroles kunnen worden ingevoerd. Net als een tijdelijke opschorting van “specifieke Schengenbepalingen”. Schengen mag immers niet als vanzelfsprekend worden beschouwd, de goede werking ervan hangt af van “een doeltreffend beheer van de buitengrenzen, wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten en solidariteit bij het aanpakken van migratiedruk”.

Of die ernstige uitdaging zich nog stelt, zal voer worden voor discussie. 24 uur nadat ze Ceuta waren binnengedrongen, was het merendeel van de meer dan 60.000 migranten al opnieuw in Marokko. Bovendien is het onzeker of er ook daadwerkelijk migranten het Europese continent hebben bereikt. Ceuta is dan wel juridisch Spaans grondgebied, het ligt in Noord-Afrika, in vogelvlucht op 13 kilometer van Spanje. Het hield MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez niet tegen om zondag onomwonden te pleiten voor een gedeeltelijke schorsing van Spanje binnen de Schengenzone en voor “gerichte controles voor personen die uit Spanje komen”.

CD&V-voorzitter Sammy Mahdi wil dat ook, mocht dinsdag blijken dat de situatie dat vergt en Spanje onvoldoende maatregelen neemt. “Vergeef me mijn cynisme,” zegt Mahdi aan De Standaard, “maar ik ga er niet zomaar van uit dat er geen enkele migrant nog illegaal vanuit Ceuta in Europa zal raken.” Ze viseren beiden Sánchez’ migratiebeleid. Bouchez wijst naar zijn collectieve regularisatiecampagne van dit voorjaar, die hij “waanzin en onverantwoord” noemt, ook al is een rechtstreeks verband met de gebeurtenissen in Ceuta niet aangetoond. Ook Mahdi wil niet het slachtoffer zijn omdat Sánchez “de sympathieke wil uithangen en alles en iedereen binnen wil laten, met menselijk leed tot gevolg”. Van Bossuyt benadrukt dat België vasthoudt aan een “andere migratiekoers” dan Spanje. Toch is het Belgische standpunt merkelijk mild voor premier Sánchez.

De gebeurtenissen in Ceuta dienen ook binnenlands gebruik. Bouchez kon zijn harde migratielijn in de verf zetten. En de kritiek op Sánchez, dé ster van links in Europa, straalt meteen ook negatief af op diens vriend Paul Magnette. Mooi meegenomen, nu zijn PS in de peilingen opnieuw groter is dan de MR. Daarom valt het op dat Bouchez nalaat te vermelden wie het Deense migratiebeleid, dat hij als voorbeeld ziet, al jarenlang uitzet: Mette Frederiksen, net als Sánchez een socialist.

Rousseau bleef weg van sociale media, maar haalde binnen de regering zijn slag thuis met de side letter. Ook bij Les Engagés, de regeringspartij die het gevoeligst is voor een al te fors asielbeleid, blijft het eerder stil. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot pleitte in een reactie dan wel voor een hardere houding tegen illegale migratie en mensensmokkelaars, maar binnen de partij leeft ook ergernis over het “gespin” van rechtse coalitiepartners over de opheffing van Schengen.