De woordvoerster van de Rwandese regering, Yolande Makolo, maakte in een interview met een lokale radiozender bekend dat er onderhandelingen lopen met een land buiten Afrika “om bij te dragen tot een duurzame oplossing voor vluchtelingen”. Uit de vragen van de journalist blijkt dat het om Italië gaat.
“We willen niet dat Afrikanen lijden in landen waar ze niet welkom zijn. We willen niet dat Afrikanen gevaarlijke tochten maken door de woestijn en in de Middellandse Zee sterven”, zei Makolo in het interview, dat intussen op Youtube staat.
De onderhandelingen gaan over de inrichting van een terugkeerhub in Rwanda. Asielzoekers zouden vanuit Italië naar zo’n hub worden overgebracht met het oog op een terugkeer naar hun land van herkomst of hervestiging in een derde land.
Makolo verwijst als model naar een centrum in Gashora, op anderhalf uur rijden van Kigali, waar sinds 2018 migranten die vastzaten in Libië tijdelijk kunnen verblijven: “Velen van hen worden hervestigd in derde landen, die hun een permanent verblijf geven. Dat werkt uitzonderlijk goed. We kunnen dit soort dingen meer doen. Daarover gaan de discussies.”
Het centrum in Gashora wordt samen met de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR gerund en krijgt onder meer geld van de Europese Unie. Sinds 2019 zijn er op die manier bijna 2.700 migranten hervestigd in onder meer Canada. Begin augustus kwamen er nog eens 177 vluchtelingen toe in het centrum vanuit Libië. Ze waren afkomstig uit Soedan, Zuid-Soedan, Eritrea en Ethiopië.
Dat Rwanda met de Italiaanse regering onderhandelt, is geen toeval. De radicaal-rechtse premier Giorgia Meloni is een van de grote voorvechters van terugkeerhubs buiten de EU. Na de jongste migratiecrisis in de Spaanse enclave Ceuta pleitte ze maandag samen met haar Deense sociaaldemocratische collega Mette Frederiksen opnieuw voor de oprichting van “repatriëringscentra in derde landen en andere innovatieve oplossingen buiten Europa” en verzekerde: “We werken daar hard aan.” De twee rekenen erop dat die een afschrikkend effect zullen hebben.
Een nieuwe Europese verordening waarover de lidstaten en het Europees Parlement het begin juni eens werden, biedt een juridische basis om akkoorden te sluiten over terugkeerhubs met landen buiten de EU voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Ook Denemarken, Duitsland, Nederland, Griekenland en Oostenrijk voeren al onderhandelingen daarover. Daarbij circuleren de namen van landen in Afrika als Oeganda, Kenia en Ghana.
Volgens de Italiaanse krant Il Sole 24 Ore wil Meloni de eerste terugkeerhubs in Afrika al begin volgend jaar kunnen openen, voor de verkiezingen. Haar partij Fratelli d’Italia wordt opgejaagd door de opkomst van de partij Futuro Nazionale van Roberto Vannacci, een generaal buiten dienst die voor een nog harder migratiebeleid pleit.
