Eerste minister Bart De Wever (N-VA) geniet van een welverdiende vakantie. Bij thuiskomst wacht hem een titanenwerk: de begroting op orde krijgen. Ons land heeft het grootste begrotingstekort van de Europese Unie. Alleen al de federale regering dient 25,7 miljard te vinden. Na Griekenland en Italië heeft België ook de grootste staatsschuld: 111 procent van ons bnp, en stijgende. Om het plaatje helemaal gitzwart te maken: we hebben ook de laagste economische groei: 0,6 procent. Dat laatste betekent dat er niet te veel gerekend moet worden op de inkomsten. Onze belastingdruk is trouwens al een van de grootste ter wereld. Aan de uitgavenkant weet iedereen hoe laat het is: alle sectoren (gezondheidszorg, onderwijs, onderzoek, pensioenen, klimaat, ontwikkelingssamenwerking …) op alle niveaus (federaal, regionaal, lokaal) moeten besparen.

Eén sector ontsnapt aan de besparingen: Defensie. Meer nog, het budget van dat departement is in enkele jaren tijd verdubbeld. Waarom zo bruusk? Het regeerakkoord van Arizona voorzag in een geleidelijke stijging tot 2 procent in 2029. Komende van 1,3 procent in 2024 zou dat de grootste inhaaloperatie geweest zijn sinds decennia. Nog voor de Navo-top van juni 2025 beslist de regering plotsklaps om de gigantische sprong naar 2 procent al in 2025, vier jaar eerder dan afgesproken, te zetten. Curieus wat de niet-nationalistische partijen in de plaats hebben gekregen.

De enige reden die te bedenken valt, is schrik voor kwade blikken van Trump op die Navo-top. Dus voor een president die neerkijkt op de EU en de Navo, die eerder al de stekker uit de Navo had willen trekken, die ons substantiële handelstarieven oplegt, en die het grondgebied van een deel van EU en Navo-lidstaat Denemarken wil afnemen, doet onze regering het in haar broek? Sommigen zullen stellen dat het niet voor de Verenigde Staten is, maar voor de Navo. Dat is een ontoereikend antwoord aangezien de Navo in de praktijk nog maar heel weinig voorstelt. Weinigen in Europa geloven dat de VS ons zal bijstaan als Europa zou worden aangevallen. Dat laatste is nochtans de kern van de alliantie: als één land wordt aangevallen, dat de andere landen dat ene land bijstaan.

Laten we een kat een kat noemen: de Navo is dood, meer dan hersendood, een woord dat de Franse president Macron enkele jaren geleden bovenhaalde. Voor een spookorganisatie gaat onze regering dus door de knieën en besteden we vanaf nu 5 miljard euro per jaar extra aan defensie, 25 miljard euro extra tijdens deze Defensieregering. En het is niet dat we voordien helemaal niets uitgaven. In totaal mag minister van Defensie Theo Francken (N-VA) meer dan 13 miljard euro per jaar uitgeven, oftewel 65 miljard euro in zijn ambtsperiode. Wat een cadeau van al die andere ministers die elke dag miljoenen moeten besparen.

Bij Defensie niets dan lachende gezichten. De luchtmacht mag elf extra F-35’s in de VS bestellen. Opnieuw een gemiste kans om Europese gevechtsvliegtuigen te bestellen, of beter helemaal geen want de Europese Navo-lidstaten hebben nu al veel meer gevechtsvliegtuigen dan Rusland. De zeemacht kan meer schepen aankopen, de landmacht meer rollend materieel. Iedereen gelukkig, tenminste binnen het leger. Daarbuiten moet worden bespaard.

Nog anderen zullen akkoord gaan met mijn kritische analyse over de Navo, maar stellen dat de EU dan over voldoende militair materieel dient te beschikken om zich te weren tegen bijvoorbeeld Rusland. Een eerste antwoord daarop is natuurlijk dat er een veel goedkopere manier is om met die dreiging om te gaan, met name te proberen om die dreiging met diplomatieke middelen te bestrijden. Maar de EU-lidstaten komen niet verder dan een bitsig debat over wie dan wel met Poetin zou moeten gaan spreken. Ondertussen wordt al het 21ste sanctiepakket tegen Rusland goedgekeurd, 90 miljard euro extra gegeven aan Kiev, en nog altijd niet met Rusland gesproken. Het is alsof de EU liever de oorlog rekt dan oplost. Terwijl iedere maand tienduizenden Oekraïense en Russische militairen gewond geraken of sneuvelen. Wie had het alweer altijd over mensenrechten?

Voor de realisten onder ons, voor wie mensenrechten sowieso niet belangrijk zijn: wat met onze eigen economie? Onze industrie kreunt onder meer door de oorlog in Oekraïne onder de hoge energie-uitgaven, zeker in vergelijking met de VS en China. Zelfs Bart De Wever opperde enkele maanden geleden dat Oekraïne niet zal kunnen winnen, dat we beter actief op zoek gaan naar een onderhandelde oplossing om nadien de relaties met Rusland te normaliseren om bijvoorbeeld opnieuw goedkoop gas te kunnen invoeren. Maar onderhandeld wordt er nog altijd niet.

Een tweede antwoord is dat we inderdaad onze veiligheid en defensie op Europees niveau moeten aanpakken. Dat betekent dan ook volop de kaart van Europese samenwerking trekken, en dus op nationaal niveau legertaken afstoten. Dat laatste gebeurt vandaag nauwelijks. Ten eerste omdat de tegenstanders van samenwerking – diegenen die bij een dergelijke efficiëntieoefening zullen verliezen – via lobbywerk erin slagen om dat tegen te houden. Ten tweede omdat er geen enkele stok achter de deur staat, want er is geld met hopen. Tenminste bij Defensie.