Wordt Operation Metro Surge, zoals de regering-Trump het sturen van 3.000 immigratie-agenten naar Minneapolis noemt, teruggefloten door de rechter? Maandag werd er in het US District Court in Minneapolis stevig gedebatteerd. Advocaten van de staat Minnesota en de zustersteden Minneapolis en St. Paul vroegen dat rechter Kate Menendez de operatie terugfluit. Ze verlangen niet dat de immigratiedienst ICE volledig uit de staat verdwijnt, wel dat hun aantal wordt teruggebracht tot de normale proporties van vóór de door Trump bevolen operatie. Ook willen ze dat de immigratie-agenten duidelijker aan regels gebonden worden bij de uitoefening van hun taak. Het regent immers klachten, onder meer over excessief geweld en het binnenvallen in woningen zonder huiszoekingsbevel.
Het verzoek werd ingediend meteen nadat een ICE-agent Renee Good had doodgeschoten, maar de rechter wilde toen niet overhaast te werk gaan. Na het tweede dodelijke incident met Alex Pretti drongen de eisers aan, gezien de ernst van de situatie. Volgens de advocaten van Minnesota en de zustersteden kan de rechter ingrijpen op basis van een zelden gebruikt amendement bij de grondwet.
Het is onzeker of ze gelijk krijgen. De advocaten van de regering-Trump zeggen dat de operatie een wettige campagne is, gericht op het aanhouden van criminelen, en dat Trump een mandaat heeft gekregen van de kiezer. Het probleem voor de eisers is dat er weinig precedenten zijn als houvast. Een professor van Stanford University zei tegen The New York Times: “Dat er geen vaste rechtspraak bestaat, komt uiteraard ook doordat de regering-Trump dingen doet die nog nooit eerder gedaan zijn.” Rechter Menendez zei na afloop niet wanneer ze haar vonnis velt.
In de rechtszaal van de publieke opinie lijkt de regering-Trump intussen het pleit te verliezen. De harde aanpak van illegale immigratie was altijd een dossier waarmee Trump scoorde bij de gemiddelde Amerikaan. Met de dood van Pretti, twee weken na die van Good, lijkt dat te kantelen. Onder meer de oud-presidenten Barack Obama en Bill Clinton sloten zich aan bij het koor van verontrusten, maar ook een gestaag groeiend aantal Republikeinse congresleden en gouverneurs.
De grootste verrassing is dat Chris Madel, Republikein en kandidaat-gouverneur van Minnesota, zijn campagne afbreekt. Madel profileerde zich als voorstander van stevige ordehandhaving. Hij was ook de advocaat van Jonathan Ross, de ICE-agent die op 7 januari Good doodschoot. Dat uitgerekend hij nu zijn campagne afbreekt, roept veel vragen op. In een videoboodschap zegt Madel: “Ik kan mijn steun niet verlenen aan nationale Republikeinse leiders die een vendetta voeren tegen mijn staat. Ik kan me ook niet langer als lid beschouwen van een partij die zoiets doet.”
Markant is ook de kritiek van de National Rifle Association (NRA) en Gun Owners of America. De wapenlobby is normaal erg pro-Trump, maar nu gebeten op minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem. Die verklaarde dat het feit zelf dat Pretti een vuurwapen op zak had (zonder het te gebruiken) “duidelijk aantoont dat hij kwade bedoelingen had en politiemannen wilde vermoorden”. Met die boodschap is de wapenlobby niet blij. De NRA reageerde bits: “Wie verantwoordelijk een openbaar ambt vervult, wacht op de resultaten van een grondig onderzoek in plaats van correcte burgers te demoniseren.”
Ook in de media is de kritiek nog sterk toegenomen. David French van The New York Times vergelijkt de VS vandaag met de “duale staat” die de joodse advocaat Ernst Fraenkel beschreef in de eerste jaren van nazi-Duitsland. “De bevolking die gewoon ging werken, belastingen betaalde en niets buitengewoons deed, werd in slaap gewiegd alsof er niets aan de hand was, terwijl iedereen die de regering boos maakte al het volle gewicht van de fascistische macht voelde.”
Fox News, de zender van de Maga-fans, kauwt de versie van Trump na en legt de verantwoordelijkheid bij Pretti zelf en bij de Democratische politici die hem “aanzetten tot zijn onverantwoorde gedrag”. Fox News suggereert ook dat de massale protestdemonstraties in Minneapolis vooral bestaan uit “betaalde agitatoren en rebellen”. Maar bij andere rechtse media klinkt stevige kritiek op ICE. De populaire rechtse podcaster Tim Pool, bijvoorbeeld, schreef op X dat Pretti “zeer duidelijk niet van plan was een bloedbad aan te richten”.
